„Perfekcyjny, doskonale zrównoważony, elegancki” – te i inne superlatywy padają często w opisach rocznika 2021 w Valpolicelli, regionie, w którym powstaje jedna z włoskich ikon, amarone. Wina (a przynajmniej ich część) wchodzą na rynek. Jak wygląda rzeczywistość?
Tekst i zdjęcia: Tomasz Prange-Barczyński
Werona na przełomie stycznia i lutego drżała przedolimpijskim poruszeniem. Miasto udekorowano licznymi plakatami, banerami i instalacjami. Na starożytnej rzymskiej Arenie, mającej gościć imprezę zakończenia zimowych igrzysk (oraz chwilę później – rozpoczęcia paraolimpiady), trwały już próby świateł i ostatnie prace remontowe i liftingowe. Przy słynnym moście Castelvecchio stanęły pokaźnych rozmiarów koła olimpijskie. Dla krytyków winiarskich przybywających o tej porze roku nad Adygę by spróbować nowego rocznika amarone, oznaczało to także zmiany logistyczne.
Pałac Gran Guardia przy piazza Brà goszczący zwykle degustatorów, został zaanektowany przez organizatorów sportowych zmagań. Zmusiło nas to do przenosin do modernistycznej Gallerie Mercatali, hali wybudowanej w latach 50. ubiegłego stulecia na potrzeby targu owocowo-warzywnego, dziś służącej jako przestrzeń kongresowa. I tak, pod strzelistymi betonowymi łukami, w trakcie imprezy Opera Prima spróbowałem 68 amarone z rocznika, który obrósł legendą, zanim szersza publiczność w ogóle mogła się z nim zapoznać.
Mroźna zima, gorące lato
Pierwsze miesiące 2021 roku przyniosły niskie temperatury. Było jednak sucho. Potem nastała przyjemna prawdziwa wiosna. Początek sezonu wegetacyjnego nastąpił jednak później niż zwykle. Gorąco zrobiło się już w czerwcu. Było też sucho, choć w lipcu, w niektórych miejscach wystąpiły gradobicia, które ograniczyły plon. Pod koniec sezonu, we wrześniu, jeszcze przed zbiorami trochę popadało, ale potem temperatura znów wzrosła na kilka dni do nawet 35°C.
Zbiory odbyły się między końcem września a początkiem października. Owoce osiągnęły optymalną dojrzałość fizyczną i polifenoliczną. Jesień i zima przyniosły warunki, w których proces suszenia gron na amarone mógł odbywać się bez żadnych przeszkód. Wielu winiarzy i obserwatorów uznało rocznik za doskonały, porównywany z obrosłym już legendą 2016.
Wina (nie)gotowe
Amarone Opera Prima to degustacja trudna i budząca wiele kontrowersji. Organizatorzy upierają się, by winiarze prezentowali w jej czasie – przynajmniej w części przeznaczonej dla krytyków, gdzie wina serwowane są przez sommelierów wg życzenia degustatora, w ciemno lub jasno – pochodziły z jednego i tego samego rocznika, który oficjalnie ma prawo wejść właśnie na rynek. Powoduje to, że w szranki obok siebie stają wina już gotowe i obecne w sprzedaży, zabutelkowane ale leżakujące wciąż w piwnicach producentów, a także próbki beczkowe, które półki sklepowe ujrzą w 2027, 28, a nawet 2030 roku. Takie reguły sprawiają, że wielu winiarzy nie chce przysyłać swoich – w ich mniemaniu niegotowych jeszcze – win na degustację. Najbardziej znana grupa to słynni członkowie stowarzyszenia Famiglie Storiche grupujące 13 najważniejszych rodzin amarone. Nie brak jednak także i mniej znanych producentów, którzy mają odmienną wizję, niż organizatorzy Opera Primy.
Powrót do przyszłości (i przeszłości)
W dniu poprzedzającym techniczną degustację amarone della valpolicella AD 2021 JC Viens, urodzony w Kanadzie edukator i ambasador regionu Valpolicella poprowadził seminarium Back To The Future, w czasie którego przekonywał, że przyszłość amarone i całego regionu musi być osadzona w tradycji i historii lokalnych win. Wspomniałem jego słowa i tytuł degustacji już następnego dnia, gdy do mych kieliszków trafiło 68 win z 2021 roku.
Uczucia miałem mieszane. Rocznik, nie tylko w Valpolicelli, ale też w Piemoncie czy Toskanii i wielu innych regionach Włoch i Europy zasłużył na swoją reputację i obdarzył nas winami wybitnymi. Także i takie trafiły się w czasie Amarone Opera Prima. Nawet w niżej ocenionych przeze mnie próbkach zachwycała jedwabistość garbników. Mimo, niekiedy, potężnego alkoholu wina te potrafią pieścić podniebienie. Większość też zachowała znakomitą kwasowość. Najgorzej było z owocem. Dzięki gorącym letnim miesiącom jest niewątpliwie dojrzały i nie ma mowy o amarone zielonych, czy gryzących. Miałem jednak w swoim kieliszku sporo win, w których aromaty owocowe przypominały raczej konfiturę, a wręcz dżem. W najgorszych przypadkach towarzyszyły im jabłeczne nuty oksydacji, co w przypadku apelacji o takim statusie nie powinno się zdarzać.
Inna sprawa to definicja stylu. Pisałem przed laty, że amarone jest spośród win włoskich najbardziej „wiedzione rynkiem”. W zależności od tego, gdzie winiarz wysyłał najwięcej butelek, robił wino pod gusta dominującej tam publiki. Z czasem zaczęło się to zmieniać. Do głosu doszli ci, dla których amarone jest naprawdę winem wytrawnym (wyższy cukier resztkowy podbity wysokim, sięgającym 15-17 proc. alkoholem daje wrażenie słodyczy porównywalne z primitivo i to mimo przyrodzonej niejako, wysokiej kwasowości). Głośniej zaczęto mówić o identyfikacji terroirystycznej, wysokości winnic nad poziomem morza (a ta potrafi sięgać dziś w Valpolicelli nawet 500 metrów), geologii, topografii i indywidualnym położeniu winogradów. Amarone stało się – przynajmniej w interpretacji czołowych producentów – winem w pełni oddającym charakter siedliska.
Degustując sporo próbek z 2021 roku miałem jednak poczucie cofnięcia w czasie, powrotu do nie do końca chlubnej przeszłości. Na szczęście nie mówię o większości.
Reasumując – rocznik 2021 ma wielki potencjał. Jego prawdziwe oblicze poznamy pewnie w okolicach roku 2030, gdy większość leżakujących dziś w piwnicach win znajdzie się ostatecznie na rynku i osiągnie wiek dojrzały. Inna sprawa, że mam pełną świadomość, że duża część tych jedwabiście gładkich, dżemowych bomb, które nie do końca spełniają moje oczekiwania wobec apelacji, może wydać się wielu konsumentom niezmiernie atrakcyjna. Dlatego warto znać zarówno preferencje swoje, jak i styl poszczególnych winiarzy.
Poniżej przedstawiam wszystkie wina zdegustowane 31 stycznia br. w czasie Amarone Opera Prima 2026 w Weronie oraz selekcję najlepszych win z innych roczników, które weszły już na rynek – oczywiście od reprezentowanych na imprezie winiarzy. Wkrótce zaprezentuję na tych łamach oceny nowych win historycznych rodzin amarone.
Gwiazdką oznaczyłem etykiety dostępne na rynku, lub wchodzące do sprzedaży w 2026 roku.
Najlepsze wina 2021 z degustacji Amarone Opera Prima
Ca’ La Bionda, Amarone della Valpolicella Classico, Ravazzol*
Vigna ‘800, Amarone della Valpolicella Classico Riserva, Virgo Moron
Marilisa Allegrini, Amarone della Valpolicella Classico, Villa Della Torre*
Sartori di Verona, Amarone della Valpolicella Classico Riserva, Corte Brà
Wina znakomite
Boscaini Carlo, Amarone della Valpolicella Classico, S. Giorgio*
Bottega SPA, Amarone della Valpolicella, Il Vino degli Dei*
La Collina dei Cigliegi, Amarone della Valpolicella, Ciliegio*
Rifém, Amarone della Valpolicella*
Santa Sofia, Amarone della Valpolicella Classico*
Secondo Marco, Amarone della Valpolicella Classico
Valentina Cubi, Amarone della Valpolicella Classico, Morar
Vigneti di Ettore, Amarone della Valpolicella Classico*
Ca’ dei Frati, Amarone della Valpolicella, Pietro dal Cero
Corte Canella, Amarone della Valpolicella, Lacura
La Giuva, Amarone della Valpolicella*
Novaia, Amarone della Valpolicella Classico, Corte Vaona*
Cesari, Amarone della Valpolicella Classico*
Corte Figaretto, Amarone della Valpolicella Valpantena, Brolo del Figaretto*
Domìni Veneti, Amarone della Valpolicella Classico, Collezione Pruviniano*
Falezze di Luca Anselmi, Amarone della Valpolicella
Massimago, Amarone della Valpolicella, Conte Gastone*
Monte Castelon, Amarone della Valpolicella Classico
Santi, Amarone della Valpolicella, Santico
Tenuta Santa Maria di Gaetano Bertani, Amarone della Valpolicella Classico Riserva
Torre di Terzolan, Amarone della Valpolicella
Wina bardzo dobre
Accordini Stefano, Amarone della Valpolicella Classico, Acinatico*
Benazzoli, Amarone della Valpolicella Classico
Costa Arènte, Amarone della Valpolicella Valpantena
Famiglia Furia, Amarone della Valpolicella
Fattori, Amarone della Valpolicella Riserva
Giocaia, Amarone della Valpolicella, Vigna Monte Preafitta
La Collina dei Cigliegi, Amarone della Valpolicella*
Le Guaite di Noemi, Amarone della Valpolicella
Luciano Arduini, Amarone della Valpolicella Classico, Simison*
Monte del Frà, Amarone della Valpolicella Classico, Tenuta Lena di Mezzo*
Pasqua, Amarone della Valpolicella, Famiglia Pasqua*
Rocca Sveva, Amarone della Valpolicella Riserva, Rocca Sveva
Roccolo Grassi, Amarone della Valpolicella
Rubinelli Vajol, Amarone della Valpolicella Classico
Venturini Massimo, Amarone della Valpolicella Classico*
Venturini Massimo, Amarone della Valpolicella Classico, Campomasua
Villa Canestrari, Amarone della Valpolicella, Phanos*
Wina na dobrym poziomie, zachowujące styl amarone
Ilatium Morini, Amarone della Valpolicella, Léon
La Dama, Amarone della Valpolicella Classico
Manara, Amarone della Valpolicella Classico, Conte Manara*
Montezovo, Amarone della Valpolicella*
Antiche Terre Venete, Amarone della Valpolicella, Baorna*
Bennati, Amarone della Valpolicella*
Bolla, Amarone della Valpolicella Classico Riserva, Le Origini
Corte Bravi, Amarone della Valpolicella Classico*
Flatio, Amarone della Valpolicella Classico
Roberto Mazzi, Amarone della Valpolicella Classico, Punta di Villa
Tenuta Villa Bellini, Amarone della Valpolicella Classico, Centenarie
Torre del Falasco, Amarone della Valpolicella*
Zýmé di Celestino Gaspari, Amarone della Valpolicella Classico, AM
Tenuta Santa Maria Valverde, Amarone della Valpolicella Classico
Wina dobre, ale nie sięgające poziomem najwyższych ambicji apelacji
Albino Armani, Amarone della Valpolicella Classico
Bronzato, Amarone della Valpolicella*
Domìni Veneti, Amarone della Valpolicella Classico*
Sabaini, Amarone della Valpolicella
Salvaterra, Amarone della Valpolicella Classico*
Tezza, Amarone della Valpolicella Valpantena*
Vantini Luigi, Amarone della Valpolicella Classico
Zeni 1870, Amarone della Valpolicella Classico, VigneAlte*
Wina poniżej średniego poziomu apelacji
Cantine Giacomo Montresor, Amarone della Valpolicella*
Monteci, Amarone della Valpolicella Classico
Monte Tondo, Amarone della Valpolicella
San Cassiano, Amarone della Valpolicella*
10 znakomitych amarone z innych roczników wchodzących na rynek w 2026 roku
Vigna ‘800, Amarone della Valpolicella Classico Riserva, Virgo Moron 2019
Secondo Marco, Amarone della Valpolicella Classico, 2017
Vigneti di Ettore, Amarone della Valpolicella Classico, 2016
Bottega SPA, Amarone della Valpolicella , Il Vino degli Dei 2019
Ca’ dei Frati, Amarone della Valpolicella, Pietro del Cero 2008
Novaia, Amarone della Valpolicella Classico, Corte Vaona 2011
Tenuta Santa Maria di Gaetano Bertani, Amarone della Valpolicella Classico Riserva, 2019
Valentina Cubi, Amarone della Valpolicella Classico Riserva, Morar 2015
Boscaini Carlo, Amarone della Valpolicella Classico, S. Giorgio 2020
Santa Sofia, Amarone della Valpolicella Classico, Gioè 2016
