Podczas listopadowej degustacji win bułgarskich w Warszawie zaprezentowanych zostało 12 butelek od 12 różnych producentów z wszystkich najważniejszych regionów winiarskich kraju – od Doliny Strumy, przez Nizinę Tracką, aż po wybrzeże Morza Czarnego.
Inka Wrońska, fot. Tomasz Prange-Barczyński; zdjęcia butelek: producenci
Degustacja bułgarskich win miała miejsce w Ambasadzie Republiki Bułgarii w Warszawie, a poprowadził ją Sebastian Bazylak (autor bloga Zdegustowany, a także jeden z autorów Fermentu). Podczas spotkania obecne były Ambasador Republiki Bułgarii Margarita Ganeva oraz wiceminister turystyki Bułgarii, Irena Georgieva. Wina towarzyszyły prezentacji nowo powstałego stowarzyszenia Bulgarian Organisation for Wine Tourism, które ma na celu wspieranie rozwoju i promocję turystyki winiarskiej oraz budowanie rozpoznawalności Bułgarii jako kierunku enoturystycznego w Europie i na świecie.
Bułgaria należy do najstarszych winiarskich krajów świata – winorośl uprawia się tu już od 6 tysięcy lat. Obecna powierzchnia upraw przekracza 60 tys. ha. Połączenie imponującej historii, znakomitych warunków klimatycznych (2500 godzin słonecznych rocznie – podobnie jest np. na północy Włoch, Portugalii czy Hiszpanii), zróżnicowanego terroir i nowoczesnych metod produkcji sprawiło, że wina z tego kraju są zdecydowanie godne uwagi. W dodatku wciąż mają świetną relację ceny do jakości.
Regiony winiarskie
Bułgaria to 5 podstawowych regionów winiarskich. Na południu leży Nizina Tracka, region słynący z pełnych czerwonych win produkowanych w dużej części z odmian takich jak mavrud i rubin. Południowo-zachodnią część kraju zajmuje Dolina Strumy, gdzie podstawowym szczepem jest shiroka melnishka (shiroka melnik). Na północy kraju rozciąga się Nizina Naddunajska, skąd pochodzą eleganckie i świeże wina wytwarzane m.in. z odmian międzynarodowych, takich jak cabernet sauvignon i chardonnay. Na południe od Bałkanów leży Dolina Róż znana z aromatycznych win białych – spokojnych oraz musujących. We wschodniej części kraju, wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego, powstają z kolei rześkie i mineralne białe wina m.in. z odmian dimyat, misket cherven, muscat ottonel czy riesling. [źródło: Bulgarian Organisation for Wine Tourism]
Lokalne odmiany
Wśród lokalnych czerwonych bułgarskich odmian są: mavrud, dający wina o ciemnej barwie (mavrud to z greckiego czarny), korzennych aromatach i dużym potencjale dojrzewania; rubin – krzyżówka syrah i nebbiolo wyhodowana w 1944 w Instytucie Winogrodnictwa i Enologii w Plewenie, która odpowiada za wina o pełnym ciele, solidnej strukturze i dobrym potencjale starzenia (mawia się, że rubin to „mężczyzna w garniturze i kowbojskich butach); shiroka melnik / shiroka melnishka (melnik szerokolistny) – starożytna odmiana z regionu Melnik, dająca jakościowe wina (zarówno wytrawne, jak i deserowe) o wysokich taninach i dobrej kwasowości, z charakterystycznymi nutami tytoniu (także i ona ma dobry potencjał starzenia).
Jeśli chodzi o odmiany białe, popularne są: dimyat (dimiat), z którego powstają wina świeże i aromatyczne, lekkie, zazwyczaj z pewnym poziomem słodyczy (z tego szczepu robi się także wina deserowe) i misket cherven / red muscat – odmiana aromatyczna, dająca wina wytrawne, świeże, o lekkkiej strukturze i nutach kwiatów pomarańczy, herbaty, gruszki i moreli.
Podczas degustacji w Ambasadzie Republiki Bułgarii mieliśmy okazję spróbować win z 12 winiarni z różnych regionów kraju. Nizinę Tracką reprezentowały: Midalidare Estate, Stratsin Winery, Zaara Estate i Katarzyna Estate. Dolinę Strumy: Uva Nestum, Villa Yustina, Aya Estate, Dragomir Winery Estate, Zlaten Rozhen i Villa Melnik Winery. Przedstawicielem Niziny Naddunajskiej była Bononia Estate, a Doliny Róż – Chateau Copsa.
Warto zwrócić uwagę na te winiarnie – nie tylko z uwagi na powstające tam wina, ale również ze względu na wyjątkową ofertę enoturystyczną: zaplecze hotelowe i restauracyjne, z często doskonale rozbudowaną ofertą wellness i spa.
Wina z Bułgarii: degustacja
Midalidare Estate, Blanc de Blancs, Brut NV (Nizina Tracka)
Białe wino musujące z chardonnay powstało metodą klasyczną; na osadzie spędziło 24 miesiące. W nosie świeże nuty jabłkowe i drożdżowe (tosty, brioszka) z odrobiną mlecznych orzechów laskowych. W ustach pełne, z akcentami dojrzałych owoców cytrusowych i moreli; jest też nieco owoców tropikalnych. Wspaniałe na aperitif, będzie też doskonałe do ostryg, przegrzebków, sushi; można również podać je do pieczonego kurczaka.
Bononia Estate, Gomotartzi, Dimyat & Vermentino 2024 (Nizina Naddunajska)
Świeże, owocowe, a zarazem mineralne – pachnie świeżą trawą i białymi kwiatami; można wyczuć także aromaty białych brzoskwiń i jabłek papierówek. W ustach wyrazista kwasowość i długi, orzeźwiający, bardzo przyjemny finisz – wino jest soczyste, precyzyjne, niezwykle eleganckie. Będzie pasowało do owoców morza i wielu dań wege – polecam do makaronu z sosem pesto! – oraz do ryb z grilla.
Chateau Copsa, Sauvignon Blanc Single Vineyards 2024 (Dolina Róż)
Stuprocentowe sauvignon blanc – wyraziste, świeże, mineralne – przepyszne! W nosie aromaty łąkowe, trawiaste, cytrusowe, wsparte odrobiną świeżo rozkrojonej zielonej papryki. Będzie świetne na aperitif, a w połączeniach gastronomicznych sprawdzi się do zielonej sałaty z sosem winegret, szparagów z grilla (albo podawanych w sałatce, na surowo), grillowanego kurczaka i ryb – pod warunkiem, że nie przesadzimy z przyprawami i użyjemy tylko odrobiny ziół.
Stratsin Winery Grenache blanc & Vermentino SOULMATEs 2024 (Nizina Tracka)
Wino o wyraźnych nutach białych kwiatów z delikatnymi akcentami wczesnych jasnych czereśni, zielonego jabłka i ananasa. W ustach świeże, mineralne, delikatnie ziołowe i cytrusowe z odrobiną goryczki białego grejpfruta. Orzeźwiające, idealne na aperitif latem, będzie też świetne do owocow morza i świeżych kozich serów.
Zaara Estate Tamyanka Terroir by Laura Cugini 2024 (Nizina Tracka)
Limitowana edycja 2000 butelek powstała we współpracy Zaara Estate z włoską enolożką Laurą Cugini w ramach projektu „Terroir in a Bottle”. Tamyanka to miejscowa nazwa szczepu muscat blanc à petits grains – bułgarskie określenie nawiązuje do aromatyczności odmiany (tамяна to po bułgarsku kadzidło). Wino jest niezwykle eleganckie, o nutach miodu, wanilii, geranium i róży; jest w nim aromat letniej łąki. W ustach soczyście owocowe, pełne, z akcentem dojrzałej brzoskwini w finiszu. Sprawdzi się w klasycznej kuchni francuskiej – podałabym je np. do vol-au-vent z drobiowym nadzieniem.
Uva Nestum, Rosé 2024 (Dolina Strumy)
Nazwa winiarni jest łacińska i oznacza mniej więcej tyle, co „winogrona z doliny rzeki Mesty”. Różowe wino od tego producenta to kupaż syrah, caberneta sauvignon i rubina. W nosie nuty leśnych owoców jagodowych, szczypta świeżych ziół, nieco truskawki i różowego grejpfruta. Wino pięknie zrównoważone, orzeźwiające, ze szczyptą białego pieprzu w końcówce. Będzie dobrą parą do letnich sałatek, spring rollsów czy bruschetty; da sobie też radę z daniami z ryb i drobiu. Idealne solo, na aperitif.
Villa Yustina, 4 Wine Seasons Spring Rosé-Rubin 2023 (Dolina Strumy)
Różowe wino z odmiany rubin. W nosie przede wszystkim cytrusy – od cytryn i limonek, przez dojrzałe białe grejpfruty, aż po soczystą czerwoną pomarańczę. W ustach okrągłe, zrównoważone, mineralne, wyraźnie pikantne, z długą świeżą końcówką. Świetne w wielu gastronomicznych połączeniach – można podać je i do pieczonego łososia, i do pasztetów czy terrin.
Aya Estate Melnik 2021 (Dolina Strumy)
Winogrona na to wino (odmiana shiroka melnik) pochodzą z winnicy uprawianej w reżimie biodynamicznym; średni wiek krzewów to 50 lat. Rubinowy kolor i wiśniowe nuty przypominają nieco pinot noir – ale wśród aromatów mamy też zioła, owoce czarnej morwy i jeżyny, gorzką czekoladę, korzenne przyprawy i akcenty ziemiste, dymne oraz tytoniowe. Wino jest niezwykle eleganckie, zrównoważone, pełne, a przy tym powściągliwe, o średnim ciele. Winiarnia z dumą podkreśla, że Jamie Goode ocenił je na 95/100 pkt. Będzie dobrym wyborem do gęsi, grillowanej jagnięciny, a także do dań jarskich, np. bakłażanów, grzybów czy pieczonych warzyw korzeniowych.
Dragomir Winery Pitos Rubin 2020 (Dolina Strumy)
Stuprocentowy rubin dojrzewający przez 18 miesięcy w beczkach z bułgarskiego dębu. Intensywny, ciemny kolor z fioletowymi refleksami; w nosie czarne jagody, suszone śliwki, gorzka czekolada i korzenne przyprawy. Wino jest soczyste, o pełnym ciele, pięknie wtopionych taninach i długim eleganckim finiszu – wyjątkowo szlachetne. Można podać je do tłustej wieprzowiny, jagnięciny, steków wołowych i pieczonej lub smażonej kaczki.
Zlaten Rozhen 41 Parallel (Dolina Strumy)
To blend odmian melnik 55, rubin i syrah. W nosie dojrzałe wiśnie i czarne czereśnie kordie, a także czerwone owoce jagodowe; do tego korzenne przyprawy z akcentami świeżo palonej kawy i kakao. W ustach wino pełne, o pięknej równowadze, gładkie, aksamitne, z długim, pikantnym, ale też owocowym i soczystym zakończeniem. Do mięs z grilla, do intensywnie przyprawionych gulaszy, do pieczonych żeberek.
Katarzyna Estate, Cheval de Katarzyna, Mavrud 2024 (Nizina Tracka)
Czysty mavrud dojrzewający 6 miesięcy w 225-litrowych beczkach z francuskiego dębu (35 proc. nowych). W bukiecie korzenne przyprawy, leśne owoce jagodowe, akcenty skóry. W ustach wino gładkie, pełne, potoczyste, aksamitne, z przyjemną słodyczą w długim finiszu. Bardzo eleganckie. Można je podać do deski serów czy wędlin, do długo pieczonych mięs, do dziczyzny. Producent poleca też do lasagne z sosem bolońskim. (To wino importuje do Polski M&P. Cena na stronie importera: 38 zł)
Villa Melnik, Aplauz, Melnik 55 Reserve 2021 (Dolina Strumy)
Niefiltrowane wino ze szczepu melnik 55 (stworzona w latach 60. XX wieku krzyżówka bułgarskiej odmiany shiroka melnik i francuskiego szczepu valdeguié). Fermentuje w stalowych zbiornikach, a następnie dojrzewa 18 miesięcy w nowych beczkach z bułgarskiego dębu. W nosie intensywne aromaty czekolady i czerwonych owoców w połączeniu z akcentami ziemistymi i kawowymi. W ustach pełne, z elegancko wtopionymi taninami i długim, wyrazistym, efektownym zakończeniem. Długowieczne – można pić zaraz, ale można też kilka lat poczekać. Warto pomyśleć o nim, przyrządzając dziczyznę, duszoną jagnięcinę, czy też mocno przyprawiony gulasz wieprzowy. (To wino importuje do Polski Rafa Wino. Cena na stronie importera: 104,99 zł)
O bułgarskich winach pisał też Tomasz Prange-Barczyński w tekście Bułgaria: Przyspieszony kurs nowoczesności.
