Widoczny na czołowych butelkach rieslingów, silvanerów, spätburgunderów i kilku innych odmian relief GG oznacza dwa istotne słowa: grosses gewächs. Dosłowne tłumaczenie nie oddaje istoty rzeczy, dlatego wymyśliłem własne: genialna gleba.
Tomasz Prange-Barczyński, fot. VDP (na zdjęciu głównym: Roettgen, grosse lage nad Mozelą)
W 1971 roku Niemcy wprowadziły nową ustawę winiarską, która wywróciła istniejący porządek. „Jakość” wina powiązano w niej ściśle z koncentracją cukru w moszczu, ignorując przy tym miejsce pochodzenia owoców. Zgodnie z nowym prawem dokonano konsolidacji ok. 30 tysięcy indywidualnych siedlisk, które przekształcono w zaledwie 3 tysiące einzellage i grosse lage, czasami bardzo obszernych. Ich nazwa przestała kojarzyć się z jakością konkretnego terroir. Bywało nawet, że miała niewiele wspólnego z prawdziwym pochodzeniem wina.
Reforma była oczywiście konsekwencją odbudowy niemieckiego winiarstwa po okresie wojennym i tuż powojennym, gdy liczyła się przede wszystkim ilość. W efekcie świat zalał ocean tzw. Zuckerwasser (wody z cukrem), czyli win o niskiej jakości, za to ze sporym cukrem resztkowym. Takie właśnie ówczesny klient cenił sobie najbardziej. Zamiast tradycyjnych odmian uprawianych nad Renem i Mozelą od wieków, takich jak przede wszystkim riesling, do głosu doszły nowoczesne krzyżówki. Łatwo dojrzewały i szybko akumulowały cukier, ale niekoniecznie dawały wina wysokiej jakości. Predykaty (kabinet, spätlese, auslese etc.) utraciły swoje dawne znaczenie i sens. Na szczęście każda akcja budzi reakcję.
Grosses gewächs = wytrawność
Istniejąca od 1910 roku organizacja VDP, czyli Verband Deutscher Prädikatsweingüter (z początku działała jako Verband Deutscher Naturweinversteigerer), licząca dziś zaledwie nieco ponad 200 czołowych winiarni w kraju, postanowiła temu przeciwdziałać. W 1984 roku producenci spod znaku orła widniejącego w logo stowarzyszenia i na szyjkach butelek win tłoczonych przez członków VDP stworzyli zręby nowej klasyfikacji.
Celem było przywrócenie znaczenia najlepszym niemieckim winnicom, odbudowa wysokiego statusu niemieckich win wytrawnych oraz ponowne powiązanie poszczególnych predykatów z ich tradycyjnym profilem. Doszlifowana przez kilka ostatnich dekad wygląda następująco.
Jakościowa piramida VDP
Na dole jakościowej piramidy stworzonej w 2012 roku mamy gutswein, czyli podstawowe wino robione z owoców pochodzących z różnych winnic należących do danego producenta. Piętro wyżej znajduje się ortswein. To wino z gron zebranych w granicach konkretnej miejscowości, której nazwa pojawia się na etykiecie. Dwa najwyższe poziomy przynależą winom z konkretnych siedlisk, które dzielą się na erste lage, odpowiednik francuskiego premier cru, oraz grosse lage, czyli grand cru. Każde kolejne piętro oznacza niższą wydajność z hektara. Powinno to przełożyć się na jakość wina – od 75 hl/ha dla gutswein do zaledwie 50 przy grosse lage.
Sklasyfikowane wina mogą powstawać wyłącznie z tradycyjnych typowych dla regionu odmian. Predykaty stosuje się wyłącznie wobec win z cukrem resztkowym. Wina wytrawne o statusie grosse lage to grosses gewächs. Dlatego, widząc wspomniany na początku artykułu relief z literami GG na butelce, możemy być pewni, że jej zawartość będzie wytrawna. VDP wyróżnia ponad 300 siedlisk o statusie grosse lage. Wszystkie są szczegółowo opisane na stronie stowarzyszenia. Znajdują się tam też mapy, zdjęcia i lista winiarzy, którzy robią wino w danym terroir. Warto pamiętać, że Verband to organizacja prywatna, dlatego, mimo że powszechnie respektowana, klasyfikacja GL nie ma w Niemczech oficjalnego charakteru.
Od rieslinga do spätburgundera
Klasyfikacja działa we wszystkich trzynastu niemieckich regionach winiarskich. W zależności od miejsca dopuszcza się różne szczepy – najbardziej typowe dla konkretnego terroir i oddające najlepiej jego charakter.
Ahr: pinot noir, frühburgunder (oraz riesling, ale tylko dla szlachetnych win słodkich);
Badenia: riesling, pinot blanc, pinot gris, chardonnay, pinot noir, lemberger (tylko w Badische Bergstrasse i Kraichgau);
Frankonia: riesling, silvaner, pinot blanc, pinot noir;
Mittelrhein: riesling, pinot noir;
Mosel-Saar-Ruwer: riesling, pinot noir;
Nahe: riesling;
Palatynat: riesling, pinot blanc, pinot noir;
Rheingau: riesling, pinot noir;
Rheinhessen: riesling, pinot noir;
Saale-Unstrut: riesling, pinot blanc, pinot gris, pinot noir, chardonnay;
Saksonia: riesling, pinot blanc, pinot gris, pinot noir, chardonnay;
Wirtembergia: riesling, pinot blanc, pinot gris, pinot noir, lemberger,
W trzynastym regionie, Hessische Bergstrasse, nie ma jeszcze sklasyfikowanych winnic.
Wina GG mogą wejść na rynek najwcześniej 1 września w roku po zbiorach. W ostatnich dniach sierpnia odbywa się w Wiesbaden przekrojowa degustacja nowych win GG, w której mam przyjemność co roku uczestniczyć. Wyniki tegorocznej próby przedstawię już wkrótce w kolejnych artykułach.
Polecamy także artykuł tegoż autora o Niemieckim Szlaku Wina.
